Sarsıcı Güzellik

sarsici
İki Çıplak Kadın, 13 Kasım 1945. Taş üzerine lavi. FPCN: 1798.

İki Çıplak Kadın, 13 Kasım 1945. Taş üzerine lavi. FPCN: 1798.

Rus balerin Olga Khokhlova’yla evliliğinin bütünüyle çıkmaza girdiği 1920’li yıllarda Picasso, kendini öncü ve ilham kaynağı olarak gören sürrealist gençlerle tanışarak bir kaçış, dolayısıyla da bir özgürlük yolu buldu. Kübizmden aldığı yeni estetiği benimsemekte gecikmedi. İki Çıplak Kadın serisi, Picasso’nun yaratım sürecini yakından izlememizi sağlıyor: Figürler bulanık ilk hallerini takiben kendilerini geleneksel tasvir anlayışına, oradan da yükselen bir yapı bozumla önce biri sonra her ikisi birden sürrealist isyanı mükemmel bir şekilde örnekleyen hafifletilmiş bir sahneye bırakıyorlar. André Breton’un ileri sürdüğü sarsıcı güzellik, yankısını Picasso’nun Gertrude Stein’a yaptığı tanımlamada bulacaktı: “Benim açımdan bir tablo yıkımların toplamıdır.”

İki Çıplak Kadın, 5 Ocak 1946. Taş üzerine kalem, kazıma bıçağı ve metal gönye. FPCN: 1804.

İki Çıplak Kadın, 5 Ocak 1946. Taş üzerine kalem, kazıma bıçağı ve metal gönye. FPCN: 1804.

İki Çıplak Kadın, 25 Ocak 1946. Taş üzerine fırça, kalem ve kazıma bıçağı. FPCN: 1809.

İki Çıplak Kadın, 25 Ocak 1946. Taş üzerine fırça, kalem ve kazıma bıçağı. FPCN: 1809.

Delacroix’nın etkisiyle haremde tasvir edilen kadınlarla da ilişkilenen iç mekâna kapatılmış, şimdi sayıları ikiye düşmüş ve tecrit edilmiş, çıplak, kapalı bir odadaki bu kadınlar, bu bölümde sürrealizmin bozgunundan nasiplerini alıyorlar ve tanımını Picasso’nun, Françoise Gilot tarafından yinelenen sözlerinde bulan dönüşüme mahkûmlar: “Ah! Elbette bu kadınların oraya sadece canı sıkılan birer model gibi konmadığını anlamıyorsunuz. Onlar tıpkı kafese kapatılmış kuşlar gibi o sedirlerin mahkûmları. Onları jestlerin olmadığı ve bu motifin tekrarlandığı bir duruma hapsettim, çünkü zaman aracılığıyla etin ve kanın devinimini yakalamaya uğraşıyorum. Ve safi etin, ‘güzelliğin’ yarattığı kederin altını çizmek istiyorum, zamanın değiştiğini gösteren izler zafer anında bile onu telaşa veriyor.”[1]

İki Çıplak Kadın, 12 Şubat 1946. Taş üzerine lavi, kalem, kazıma bıçağı ve metal gönye. FPCN: 1814.

İki Çıplak Kadın, 12 Şubat 1946. Taş üzerine lavi, kalem, kazıma bıçağı ve metal gönye. FPCN: 1814.

Gravürlerinde Picasso heykeltıraş olarak karşımıza çıkar ve bir tür çağdaş Pygmalion’dur, modelini gözlemlemekten önce zevk alır, ama sonra gözü yalnızca yapıtını görür. Çicekçi Kız / Pygmalion adlı film George Bernard Shaw’un aynı adlı oyunundan uyarlanmış bir tür görgüsüzlük komedisi – 2010 yılında Pera Film’in düzenlediği Picasso: Filmsel Anlatımlar programında gösterilmişti.

Küratörlüğünü Mario Virgilio Montañez Arroyo’nun yaptığı Picasso: Doğduğu Evden Gravürler ve Seramikler sergisi 20 Nisan’a kadar Pera Müzesi’nde.


[1] Françoise Gilot ve Carlton Lake, Vida con Picasso (Barselona: Ediciones B, 1998), s. 120.

Yorum Yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir