Varna Savaşı

Stanisław Chlebowski, "Varna Savaşı", 1865-1875. Tuval üstüne yağlıboya, 112 x 190 cm.
MNK II-a-280
Stanisław Chlebowski,

Stanisław Chlebowski, “Varna Savaşı”, 1865-1875. Tuval üstüne yağlıboya, 112 x 190 cm.
MNK II-a-280

Stanislaw Chlebowski 1864-1876 yılları arasında İstanbul’da Sultan Abdülaziz’in saray ressamı olarak çalıştı. Abdülaziz de oldukça yetenekliydi ve Chlebowski’nin yaratıcı sürecine aktif olarak katıldı, ressama kompozisyon fikirleri verdi –örneğin Türk kuvvetlerinin zaferlerini övecek savaş sahneler gibi. Bu resim de bunlardan biridir; 10 Kasım 1444’te II. Murad’ın komuta ettiği Türk ordusuyla, çeşitli koalisyon birliklerinin desteklediği ve Polonya-Macaristan Kralı Władysław Jagiellończyk (1424-1444) ve Transilvanya voyvodası Jan Hunyady (yak. 1387-1456) önderliğindeki Polonya-Macaristan kuvvetleri arasında yapılan Varna Savaşı’nı konu alır. Savaşın galibi Osmanlılardı –Polonya kralı savaşta öldürüldü (Polonya tarihyazımında “Varnalı” anlamındaki Warneńczyk lakabıyla anılır); Hıristiyan kuvvetlerinin bozgunu Osmanlı’nın genişlemesinde önemli bir kilometre taşı oldu ve 1453’te Konstantinopol’ün düşmesinin önünü de büyük oranda açmıştır.

Chlebowski bu kompozisyonunda, savaşın sonlarına doğru gerçekleşen ve 15. yüzyılda yazılmış anonim bir metinde sonraki kuşaklar için kaydedilmiş olan bir dönüm noktasını ele alıyor; metin aynı zamanda Polonya kralının ölümünü de anlatıyor: “lanetli kralın yüreğinde şeytan üstün geldi ve onu aşırı özgüvenli kıldı, yanlış yere kendisinin bir kahraman olduğuna inandı ve orduları yalnızca onun dağıtabileceğini düşünerek tam göbekten, Sultan Murad’ın olduğu yerden saldırmaya kalkıştı. Ama daha ilk sıradaki askerlerle karşılaştığında atı tökezledi ve kral kafa üstü düştü. Orada iki yeniçeri vardı, birisinin adı Koca Hızır’dı, oradaki diğer atlılarla birlikte lanetli kralın kellesini uçurdu ve Sultan Murad’a götürdü.”

Bu sahnenin arkasında bir deniz manzarası (Karadeniz) vardır, solda uzakta bir kale görülmektedir. Kompozisyonun ön kısmında Kral Władysław yerde, atının yanında yatmaktadır; elinde çekilmiş kılıcıyla bir yeniçeri ona yaklaşmaktadır. Sultan Murad sahneyi at sırtından gözlemlemekte ve bir mızrağın ucuna tutturulmuş barış antlaşması belgesine (Vatikan’ın isteği üstüne Macar tarafınca bozulmuştu) işaret etmektedir. Sultanın arkasında Hıristiyan tutsakları zindana götürülmektedir; aynı zamanda bir grup Türk atlısı, komutanlarıyla birlikte soldan yaklaşmaktadır. Resmin bütünü geniş ve serbest hareketlerle, hafif ve doğal olmayacak denli parlak renklerle verilmiştir; kompozisyon nettir ve kolayca anlaşılabilir.

Urszula Kozakowska-Zaucha

Polonya Sanatında Oryantalizm 24 Ekim 2014 – 18 Ocak 2015 tarihleri arasında Pera Müzesi’nde görülebilir.

Yorum Yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir