Savaşın Felaketleri

DESASTRE1

Goya’nın ünlü eleştirmen dostu Ceán Bermúdez’e armağan ettiği nüshaya yazdığı uzun başlık İspanya’da Bonaparte ile yapılan kanlı savaşın korkunç sonuçları. Ve diğer vurgulu kapriçyolar idi. Eserin tamamlanmasıyla çakışan totaliter siyasi baskı ve Goya’nın gravürcü olarak uğradığı ekonomik fiyaskolar (Velázquez kopyalarıyla Kapriçyolar çok satmamıştı) sonucu, Savaşın Felaketleri (Los Desastres de la Guerra) 1863’e kadar, neredeyse yarım yüzyıl boyunca yayımlanamadı. Baskılar tamamlanmalarından iki yüzyıl sonra bugün, zamanı aşan evrensel anlamları ve üstün estetik anlatımları sayesinde değerlerini aynen korumaktadır. Savaşın Felaketleri‘ini Goya: Zamanının Tanığı, Gravürler ve Resimler sergisinde görebilirsiniz.

No. 34. Bir ustura için. Aside yedirme baskı, iğne kazı, çelik uç ve perdah kalemi, 157 x 208 mm.

Goya gravürlere, çeşitli levhalarda yer alan 1810 tarihinde, General Palafox tarafından çağrılıp Ekim 1808’den 1809’un ilk aylarına kadar kaldığı Zaragoza’da cepheyle tanıştıktan sonra başladı; hazırlık eskizlerindeki ilk düşüncelerinde fazla değişiklik yapmadan kararlılıkla levhaları oymaya girişti. Dizi, önce, son derece özgün biçimde de olsa Bağımsızlık Savaşı’nı (1808-1814) konu alan yurtsever bir baskılar albümü olarak tasarlanmıştı; çalışmasının ağır ilerlemesi ve İspanya’daki siyasi gelişmeler Goya’ya başka olayları da diziye dahil etme fırsatı verdi ve böylece Vurgulu Kapriçyolar’ın çekirdeği oluştu. Daha önceleri 1810-1823 olarak tarihlenen Savaşın Felaketleri kronolojisi, kullanılan tekniklerle kâğıtların ve resimlerin tarihsel-sanatsal bağlamının incelenmesinin ardından 1810-1815 olarak saptandı.  Bu kısa kronolojiyi dizinin tutarlılığı da pekiştirir, üç bölüm arasında keskin kopuşlar yoktur; birinci bölüm (1-47 numaralı baskılar) savaşa ayrılmıştır, ikincisi (48-64 numaralı baskılar) 1811 ve 1812’de Madrid’de hüküm süren açlığa, üçüncü ve son bölüm olan (65 numaralı baskıyla başlayan) Vurgulu Kapriçyolar ise VII. Fernando’nun baskıcı rejimine. Yani Savaşın Felaketleri, Goya bir yandan (1816’da satışa sunulan) Boğa Güreşi (La Tauromaquia) dizisini ve Zırvalar’ı (Los Disparates) hazırlarken tamamlanmıştır; bu sonuncu dizi de sanatçının sağlığında yayımlanamayıp ölümünden sonra yeniden keşfedilmiştir (1864).

Savaşın Felaketleri modernizmin temel estetik kategorilerinden birine, patetizme bol bol yer verir. Goya çağdaşlarının büyük çoğunluğunun aksine, olayları kronolojik ve sistematik olarak dizmemiştir; bu da resimlerin yorumlanmasını güçleştirir. Tersine, anekdot niteliğini dönüştürerek ya da eleyerek evrensel bir bakışı benimsemiştir.

Ölüm, acı ve ideolojik baskı, kaçınılması imkânsız, olumsuz bir dünyayı gözler önüne serer. Bunlar propanganda baskıları değil, serbest eserlerdir.

Zaragoza San Luis Kraliyet Güzel Sanatlar Akademisi Üyesi 
Ricardo Centellas Salamero’nun sergi kataloğunda yer alan yazısından bir alıntı.

Yorum Yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir