Mantıksızlığın Zirvesi: Zırvalar

blog2

Goya olağanüstü Zırvalar dizisi için hangi başlıkta karar kılardı bilmiyoruz; bu terimi kendisi ayrı ayrı birçok baskının adlandırılmasında kullanmıştı. 18. yüzyılda, Akademi Sözlüğü’nde zırvanın (disparate) anlamı “yersiz ve mantıksız eylem ya da söz” olarak veriliyor, “mantıkla bağdaşmama, uyuşmama” anlamının “dispar” (eşitsiz, farklı) sözcüğünden türediği belirtiliyordu. Günümüzün Akademi Sözlüğü’nde ise sözcüğün kökeninin, ayırma anlamına gelen Latince disparare fiilinden türemiş sıfat-fiil disparatus olduğu ve “mantık ve kural dışı eylem ya da söz” anlamı taşıdığı belirtilmekte.

No.1 Kadınların Zırvalığı. Aside yedirme baskı, leke baskı ve iğne kazı (?), 247x359 mm. Bir grup kadın, kuklaya benzeyen iki adamı bir örtüyle havaya fırlatıyor, kullandıkları patiskada bir eşek figürü belirmiş. Bu sahneyi karnaval simgesiyle yorumlayabiliriz, tasvir edilen kadınların erkek gücüne karşı isyanı olabilir.

Goya’nın muhtemelen yedi yılda, 1816-1823 tarihleri arasında tamamladığı Zırvalar, tıpkı Savaşın Felaketleri gibi sanatçının sağlığında yayımlanmadı. Diziyi oluşturan on sekiz levhaya daha sonra resmi basımda yer almayan dört levha (Paris, Louvre Müzesi) daha eklendi.  Dizinin ilk basımı talihsiz Atasözleri başlığıyla 1864 yılında Madrid’teki San Fernando Kraliyet Akademisi tarafından gerçekleştirildi.

No.2 Korku zırvalığı. Aside yedirme baskı, perdahlanmış leke baskı ve iğne kazı (?), 245x357 mm. Bir hayalet kaçışan bir grup askeri korkuturken diğer askerler sanki yeni uyanıyor. Bu baskı orduyla doğrudan ilgili, mantıkdışı batıl inançlara ve kandırmacalara karşı açık bir hamle. Ortaya koyduğu hiciv: Korku askerleri ele geçiriyor, sebepsiz bir korku ordu mensuplarıyla alay ediyor.

Diğer dizilerden farklı olarak, Madrid karnavalından esinlenerek yaratılmış bu fantastik resimleri Goya’nın nasıl sıraladığı kesin olarak bilinmemektedir. Bu önemlidir, çünkü zaman zaman Kapriçyolar’da görüldüğü gibi, kimi baskıların peş peşe dizilişi yorumlanmalarını kolaylaştırır. Dolayısıyla sınıflandırılması imkânsız eser Zırvalar izleyicilerin hiç bitmeyecek yorumlarına ve değerlendirmesine açıktır ve insanoğlunun derin mizacı konusunda kaygı ve sorulara sonsuz bir kaynak teşkil eder. Sihirli gerçekçilik barınağı, korkunç yücelik ifadesi, güçlü duygular ve korkunun girift karışımıyla ekspresyonizmin beşiği olan, yer yer grotesk aracılığıyla gerçekleştirilmiş, dizginsiz kötümserliğiyle baş döndüren, mantıksızlığın gerçek zirvesine ulaşan karnavalsı bir eserdir.

Zaragoza San Luis Kraliyet Güzel Sanatlar Akademisi Üyesi 
Ricardo Centellas Salamero’nun sergi kataloğunda yer alan yazısından bir alıntı.

Zırvalar gravür serisini Goya: Zamanının Tanığı, Gravürler ve Resimler sergisinde görebilirsiniz.

Yorum Yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir